پيش هورمون، تريبولوس و zma

[صادق سلامی]

تفاوت هاي فيزيکي بين جنس مونث و مذکر موضوعي نيست که بتوان آن را انکار کرد. مرداني که از تعادل هورموني قابل قبولي در بدن خود برخوردار هستند از زناني که از نظر بالانس هورموني از سلامت کامل برخوردار هستند عضلاني تر بوده و در عين حال خشن تر نيز هستند. افزايش رشد موهاي زايد در بدن و خشونت مردانه و افزايش حجم عضلاني مردانه که در بدن برخي زنان ديده مي شود در نتيجه افزايش سطح ترشح تستوسترون در بدن آنان ديده مي شود. مردان حجم عضلاني برتر و حتي خشونت ذاتي و طبيعي خود نسبت به جنس مذکر را مديون ترشح اين هورمون هستند.
تستوسترون هورموني است که بدن آدمي به خودي خود آن را ترشح کرده و در خون رها مي کند. ترشح اين هورمون در بدن مردان موجب کامل شدن بلوغ فرد شده و همچنين موجب بروز صفات ثانويه مردانه همانند افزايش حجم عضلاني، کم شدن چربي بدن نسبت به بدن زنان، خشونت صدا و ديگر صفات مردانه مي شود.
اين هورمون را به نوعي مي توان پدر استروئيدهايي که در فرم هاي تزريقي و خوراکي تهيه و مصرف مي شود دانست. به جرات مي توان گفت که اکثريت قريب به اتفاق استروئيدهايي که در فرم دارو توليد و عرضه شده و مورد استقبال ورزشکاران رشته هاي قدرتي نيز قرار مي گيرد از اين هورمون مشتق مي شوند.

تستوسترون دو نوع ويژگي و دو نوع خاصيت بارز و مشخص دارد:
·اثرات آندروژني (خواص مردانگي)
· اثرات آنابوليکي (خواص عضله سازي)
در صنعت داروسازي و استروئيد سازي در برخي موارد خواص آندروژني تستوسترون را کاهش داده و در عوض خاصيت آنابوليکي آن را تقويت کرده و به داروهايي همانند ناندرولون و غيره مي رسند.
امروزه استر هاي مختلفي از اين هورمون تهيه و به صورت تزريقي عرضه شده است. عمده تفاوت استر هاي مختلف تستوسترون در سرعت جذب و سرعت اثر آنها و در ميزان ماندگاري آنها در بدن مي باشد.
فرم هاي خوراکي و تزريقي تستوسترون اصولاً براي درمان ناهنجاري هاي هورموني که در برخي موارد و به دليل کم کاري بیـضه ها يا به دليل سرطاني شدن اين اعضا و خارج کردن آنها از بدن رخ مي دهد توليد و عرضه مي شوند اما به دليل اينکه اين هورمون و اين دسته از داروها تاثيرات بسيار خوبي در افزايش حجم و قدرت عضلاني داشته و خشونت و جنگندگي لازم براي شرکت در رقابت هايي همچون مشت زني و غيره را تقويت مي کند اين هورمون و همچنين ديگر مشتقاتي که از آن حاصل مي شود امروزه به شدت در بين ورزشکاران و مخصوصاً ورزشکاران رشته هاي قدرتي همچون وزنه برداري، وزنه برداري قدرتي و پرورش اندام محبوبيت پيدا کرده است.
عليرغم اينکه اين هورمون تاثيرات شگفت انگيزي در تشديد سنتز پروتئين در بدن ورزشکاران دارد اما به دليل عوارض جانبي شديدي که مصرف طولاني مدت آن بر بدن دارد امروزه مصرف آن ممنوع بوده و دوپينگ محسوب مي شود.
امروزه عليرغم ممنوعيت مصرف اين هورمون در پرورش اندام، برخي کمپاني هاي داروسازي در سطح جهان هستند که نمونه هايي از آنها را صرفاً براي مصارف ورزشي توليد و عرضه مي کنند اما در اين بين کمپاني هاي مکمل سازي که تنها و تنها مجاز به توليد و عرضه قانوني ترکيبات و فرآورده هاي مجاز هستند همواره به دنبال فرآورده هايي جايگزين براي اين ترکيبات بوده اند تا از اين قافله عقب نمانند.
سرانجام کوشش هاي لابراتوار هاي مکمل و داروسازي در سال 1996 به نتيجه رسيد و پروهورمون ها پاي به دنياي پر هياهوي پرورش اندام گذاشتند. اين ترکيبات موادي سنتتيک بودند و هستند که به دسته داروهاي استروئيدي تعلق نداشته و به همين دليل نيز در اوايل پيدايش مورد لعن و نفرين ستادهاي مبارزه با دوپينگ قرار نگرفتند اما از اين حقيقت نيز نمي توان گذشت که اين ترکيبات در بدن آدمي تحت تاثير آنزيم هاي موجود در بدن قرار گرفته و به هورمون هايي همچون تستوسترون، ناندرولون و يا هورمون حيواني بولدنون تبديل مي شوند.
با اين مقدمه کوتاه مي توان به اين حقيقت رسيد که در اين مقاله قصد بازگو کردن برخي حقايق در مورد پيش هورمون ها را داريم. اين باور غلط همواره در بين ورزشکاران و حتي برخي از مشاوران و مربيان پرورش اندام کشور بوده و هست که پروهورمون ها، خود بدن را وادار به ترشح هورمون تستوسترون مي کنند و به دنبال همين باور غلط نيز عده اي از ورزشکاران و حتي عده اي از مشاورين و مربيان پرورش اندام که در برخي موارد در مورد اين دسته از ترکيبات مقالاتي را نيز به رشته تحرير در آورده و در مورد مسائل حساس پرورش اندام نوين روشنگري مي کنند به غلط zma و حتي تريبولوس را پيش هورمون دانسته و اين عقيده باطل را رواج مي دهند.
این مقاله متعلق به بانک مقالات پایگاه تخصصی پرورش اندام و ورزش های قدرتی به آدرس پاوربیلدینگ دات آی آر powerbuilding.ir می باشد. تمامی این مقالات با اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران، پیشتر در قالب کتاب چاپ و منتشر گردیده است و بدیهی است هر گونه کپی برداری و استفاده کلی و جزئی از این مقالات در کتاب ها، سایت ها، وبلاگ ها، نشریات و غیره بدون اجازه کتبی از مدیر سایت حتی با ذکر منبع نیز ممنوع بوده و افراد خاطی قویاً تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.
بين موادي که در بدن تحت تاثير آنزيم هاي خود بدن قرار گرفته و به هورمون هاي آندروژن و آنابوليک تبديل مي شود (پروهورمون ها)، با موادي که گفته مي شود خود بدن را وادار به ترشح هورمون هاي آندروژن و آنابوليک مي کنند (نظير zma و تريبولوس و ديگر افزاينده هاي ترشح طبيعي هورمون ها) تفاوت به قدري عميق و ريشه اي است که حتي مي توان گفت که اين دو دسته از مواد سنخيت چنداني باهم ندارند.

Zma

قبل از پرداختن به اصل ماجرا در مورد اين ترکيب بايد به اين مهم اشاره کرد که Zma در اصل کوتاه شده سه کلمه Zinc Monomethionine Aspartate مي باشد. Zinc در لاتين به معني روي بوده و روي نيز فلزي است که در طبيعت يافت شده و در رژيم روزانه غذايي آدمي نيز نقش مهمي را ايفا مي کند.
گفته مي شود که مصرف اين فلز در ترکيبي که ياد شد در صورتي که به همراه تمرينات شديد بدني باشد در افزايش ميزان ترشح تستوسترون در بدن آدمي موثر واقع مي شود و مکمل سازان نيز از اين احتمال نهايت استفاده را به عمل آورده و مکمل هايي را به نام Zma توليد و به بازار عرضه کرده و مدعي شده اند که اين مکمل ها زمينه را براي ترشح تستوسترون بيشتر در بدن فراهم مي کنند. در ترکيب اين مکمل علاوه بر فلز روي مقاديري ويتامين B6 و منيزيوم نيز وجود دارد.
اما نه محققان و نه مکمل سازان هرگز به اين خرافه دامن نمي زنند که اين ماده نوعي پيش هورمون مي باشد. حال مشاوران ايراني از کجا به اين نتيجه رسيده اند که Zma نيز پيش هورمون مي باشد جاي تعجب و سوال بوده است!
البته ذکر اين نکته نيز خالي از لطف نيست که اين مکمل نيز همانند اغلب مکمل هايي که امروزه به بازار تزريق مي شود بيشتر از اينکه کاربردي باشد جنبه تجارتي و تبليغاتي داشته و تاثير چندان چشم گيري در افزايش سطح تستوسترون در بدن از خود بر جاي نگذاشته است.

Tribulus

حال ببينيم اين تريبولوسي که ادعا مي شود نوعي پروهورمون است چه ملغمه اي است و از کجا به پرورش اندام راه يافته است.
بر خلاف zma که منشا معدني داشته و از فلزي به نام روي منشا مي گيرد اين ترکيب ريشه اي گياهي داشته و از علف هاي مناطق گرمسير استخراج شده و به نام اکسير معجزه آساي قرن به خورد ديگر کشورهايي که در اغلب موارد نيز مرغ همسايه را غاز مي بينند داده مي شود.
اين مکمل را به نوعي مي توان داروي گياهي موجود در عطاري هاي غرب دانست که ادعا مي شود موجب افزايش سطح ترشح تستوسترون در خود بدن مي شود. البته ناگفته نماند که اين ترکيب نيز به نوعي تجارتي بوده و تاثيري آنچنان شگفت انگيز هم که ادعا مي شود از خود نشان نداده است.
شايد عقيده مهمل و باطل پيش هورمون بودن اين ترکيب از اين موضوع نشات گرفته باشد که مکمل سازاني که اين ماده را به عنوان مکمل توليد و به بازار عرضه مي کنند براي رسيدن به فروش بيشتر اين موضوع را رواج داده اند که اين دارو در ترکيب با پيش هورمون هايي همانند DHEA و androstenedione بهتر اثر مي کند.

پيش هورمون ها موادي عمدتا سنتتيک هستند که تحت تاثير آنزيم هاي موجود در بدن به هورمون هاي آندروژن و آنابوليک همانند تستوسترون و ناندرولون تبديل مي شوند. اين در حالي است که تريبولوس و ZMA مکمل هايي غير سنتتيک و طبيعي بوده و گفته مي شود که خود بدن را وادار به ترشح تستوسترون بيشتر مي کنند!

اين موضوع صراحتاً در مقالاتي که در اصل براي تبليغ تريبولوس به رشته تحرير در آمده و در سايت هاي اينترنتي منتشر مي گردد بازگو مي شود که تريبولوس و پيش هورمون ها از نظر مکانيسم اثر در بدن آدمي کاملاً متفاوت از هم عمل مي کنند به طوري که پيش هورمون ها تحت تاثير آنزيم هاي موجود در بدن به هورمون هايي همانند تستوسترون تبديل مي شوند اما تريبولوس خود بدن را وادار و تحريک به ترشح تستوسترون بيشتر مي کند.
اما گويا سطحي نگري و از روي معده حرف زدن و ايضاً اشاعه خطر ساز و مخرب خرافه حتي در بين کساني که نام مربي و مشاور و نام خداوند پرورش اندام بر خود مي نهند نيز در ايران به نوعي نهادينه شده است.

پيش هورمون ها

شايد شناخته شده ترين ترکيب اين دسته از مواد که در ايران نيز معرف حضور همگان مي باشد DHEA باشد. براي روشن تر شدن تفاوت موجود بين پيش هورمون هايي همچون DHEA و دو ترکيب تشريح شده بالا اين ترکيب و مکانيسم اثر آن در بدن را به اختصار مورد بررسي قرار مي دهيم.
بيش از 50 درصد از کل تستوسترون طبيعي موجود در بدن مردان که خواص و صفات ثانويه مردانه از جمله افزايش حجم عضلاني را براي آنها رقم مي زند از DHEA توليد مي شود. زنان نيز در حدود 75 درصد از تستوسترون موجود در بدن خود را از اين ماده گرفته و پس از سنين يائسگي نيز کل تستوسترون موجود در بدن خود را از اين ماده به دست مي آورند.
DHEA به طور طبيعي در بدن آدمي موجود بوده و ميزان ترشح آن در بدن در اوايل زندگي بالا بوده و سپس افت پيدا کرده و در سنين نوجواني نيز به حداکثر ميزان خود مي رسد و پس از گذشت زمان و پس از اينکه فرد پا به سن مي گذارد ميزان موجود آن در بدن نيز افت پيدا مي کند.
امروزه مکمل سازان اين هورمون را به طور سنتتيک تهيه کرده و به عنوان مکمل به بازار عرضه کرده اند. اين ماده پس از ورود به بدن به تستوسترون تبديل شده و منشا اثر مي گردد. ناگفته پيداست که ديگر ترکيباتي که در دسته پيش هورمون ها قرار گرفته و مکانيسم اثري مشابه با DHEA دارند نيز کمترين تاثير مثبتي در تحريک بدن براي ترشح تستوسترون نداشته و خود به هورمون هاي آندروژن و آنابوليک تبديل مي شوند.
با اين مختصر توضيحي که در مورد DHEA و در مورد ديگر پيش هورمون ها داديم و با مقايسه عملکرد و اثر آن در بدن به راحتي مي توان به تفاوت عميق موجود بين اين ماده و دو ماده ياد شده قبلي پي برد و پيش هورمون ها را از دو ماده ياد شده مجزا ساخت.

صادق سلامی

هرگونه استفاده محتوايي و هرگونه کپي برداري جزئي و کلي از مطالب اين سايت در نشريات، وبلاگ ها و سايت ها و غيره ممنوع است.