کلسترول خون

[صادق سلامی]

قبل از اينکه به تاثير منفي شديد کلسترول بر بدن بپردازيم مقدمه اي کوتاه در وصف و در شناخت اين ماده خواهيم داشت:

کلسترول چيست؟
در اصطلاح علم پزشکي گفته مي شود که کلسترول ماده مومي شکل است که توسط کبد توليد مي شود.
اين ماده يکي ازليپيد ها يا چربي هايي است که بدن به طور طبيعي آن را مي سازد و از آن براي ساختن ديواره هاي سلوليو توليد و ترشح برخي هورمون ها همانند تستوسترون و براي توليد برخي بافت ها استفاده مي کند.
بدن آدمي براي اينکه عملکردي سالم داشته باشد کلسترول کافي در درون بدن تهيه مي کند به گونه اي که کبد حدوداً ۱۰۰۰ ميلي گرم کلسترول در روز مي سازد.
مابقي کلسترول مورد نياز بدن نيز از طريق غذاهايي که در طول روز مي خوريد جذب و وارد بدن مي شود.
منبع کلسترول در تغذيه
سبزيجات، ميوه ها و حبوبات کلسترول ندارند و به همين دليل نيز مصرف اين مواد براي افرادي که پا به سن گذاشته و يا از بالا بودن کلسترول در بدن خود رنج مي برند محدوديتي ندارد اما برخي غذاها يي که منشاء حيواني دارند حاوي اين ماده هستند که از آن جمله مي توان به اين موارد اشاره کرد:
Ø زرده تخم مرغ
Ø گوشت
Ø مرغ
Ø غذاهاي دريايي
Ø محصولات لبني تهيه شده با شير خالص (با چربي)
Ø پنير
Ø شير
Ø بستني
عملکرد کلسترول
کلسترول به تنهايي در بدن يافت نمي شوند بلکه همواره بايد با پروتئين ها ترکيبشده از طريق جريان خون به محل هايي که در آن محل ها مورد نياز هستند انتقال يابند.
ليپوپروتئين
کلسترول که نوعي چربي است به تنهايي ليپيد ناميده مي شود و زماني که با پروتئين هاي موجود در پلاسماي خون پيوند برقرار مي کند ليپوپروتئين ناميده مي شود.
خوب، بد، زشت
ليپوپروتئين هايي که در اثر باند شدن کلسترول به پروتئين در خون ديده مي شود در دو نوع عمده در بدن يافت مي شود:
ليپو پروتئين با دانسيته کم يعني L.D.L و ليپو پروتئين با دانسيته بالايعني H.D.L
کساني که در نتيجه آزمايشات خون خود دقت مي کنند اين دو فاکتور را به خوبي در اين آزمايشات مي بينند و با اين دو اصطلاح آشنا هستند.
کلسترول بد
ليپوپروتئين هاي با دانسيته کم که اختصارا L.D.L نيز ناميده شده وگاه به کلسترول بد همشناخته مي شوند اصلي ترين حاملين کلسترول در خون هستند.
در صورتي که ميزان اينليپوپروتئين در خون بالا رود تجمع و رسوب آن در ديواره عروق نيز رخ مي دهد و اين امر نيز در نهايت منجربه سکته قلبي يا مغزي مي شود.
بدين ترتيب که اين تجمع چربي ها در ديواره عروق خوني گذشته از اينکه مجراي عبور خون را تنگ تر و تنگ تر مي کند پلاکي را نيز ديواره عروق شکل مي دهد که ديواره عروق خوني را سفت و غير قابل انعطاف کرده و قطر عروق راباريک کرده و حتي در برخي موارد عروق خوني را مسدود مي نمايد.
کلسترول خوب
ليپوپروتئين هايي که دانسيته بالادارند و به H.D.L نيز شهرت يافته اند يک سوم تا يک چهارم مابقي کلسترول را در بدن جابجا مي کنند.
به اين نوع از کلسترول در اصطلاح کلسترول خوب اطلاق مي شود.
اين نوع از کلسترول که بالا بودن آن براي بدن مفيد نيز بوده است کلسترول را از سرخرگ ها دور مي کند و به کبد باز مي گرداند، جايي که اين مولکول هاپردازش شده و به خارج از بدن فرستاده مي شود و به همين دليل نيز اين نوع از کلسترول را کلسترول خوب ناميده اند.
سطوح بالاي L.D.L احتمال بيماري قلبي و سکته مغزي را افزايش مي دهددرحاليکه اچ.دي.ال بالا مي تواند اين احتمال را خنثي نموده به حفظ سلامتسيستم جريان خون کمک کند.
عوامل تاثير گذار بر کلسترول
دليل اينکه کلسترول خون برخي از افراد از حد گذشته و به بيماري و عواقب بعدي ختم مي شود چيست؟ چرا برخي از افراد بيشتر از ديگران در معرض خطر افزايش کلسترول هستند.
در اين قسمت از مقاله به برخي از دلايل اصلي تاثير گذار بر افزايش کلسترول خون اشاره اي خواهيم کرد و اصلي ترين دليل بروز اين ناهنجاري در بدن افراد استروئيدي را نيز در انتها بررسي خواهيم کرد.
وراثت
ژن هايي که از پدر و مادر به ارث برده ايد ميزان کلسترولي که بدن شما مي سازد را تحت کنترل دارد. کلسترول خون بالا نيز همانند ديگر ناهنجاري هاي که سلامت انسان را تهديد مي کند مي توان از طريق وراثت و از پدر و مادر به ارث رسيده باشد.
رژيم هاي غذايي
رژيم هاي غذايي که در طول روز رعايت مي کنيد و يا هيچگونه کنترلي بر آن نداريد نيز يکي ديگر از عوامل تاثير گذاري بر بالا رفتن کلسترول خون بوده است.
به طور کلي مي توان گفت که چربي اشباع شده که در منابع حيواني يافت مي شود و در دماي معمولي اتاق نيز به فرم جامد ديده مي شود اصلي ترين عامل افزاينده کلسترول در مقوله رژيم هاي غذايي بوده اند.
وزن
بالا بودن وزن که چاقي نيز معني مي شود نيز باعث افزايش ميزان کلسترول خون مي شود. توجه داشته باشيد که بسيارس از ورزشکاران رشته هاي قدرتي نيز که در ظاهر عضلاني و ورزيده به نظر مي رسند ولي در اثل از افزايش وزن نيز رنج مي برند و اين افراد نيز به طور خودکار در معرض خطر افزايش کلسترول هستند.
جنس
حاملگي در زنان ميزان کلسترول خون را در بدن بسياري از زنان بالا مي برد اما ميزان کلسترول خون در بدن اين افراد بايد حدوداً 20 هفته قبل از زايمان به مقدار طبيعي خود برگردد.
البته استروژن که هورموني زنانه است و در بدن زنان نيز توليد و ترشح مي شود ميزان کلسترول بد را کاهش داده و ميزانکلسترول خوب را افزايش مي دهد.
بنابراين مي توان گفت که استروژن درماني در زنان يائسه به عنوان تعديل کننده ميزان کلسترول خون نيز در نظر گرفته مي شود.
سن
با بالا رفتن سن در انسان ميزان کلسترول خون نيز افزايش مي يابد و اين حالت مخصوصا زماني رخ مي دهد که فرد فعاليت بدني چنداني نيز در طول زندگي خود نداشته باشد.
الکل
الکل به مرور زمان موجب چاقي مي شود اما از اين حقيقت نيز نمي توان گذشت که باعث افزايش H.D.L نيز مي شود.
ناگفته پيداست که نوشيدن بيش از حد الکل مي تواند سبب آسيب به کبد و عضله قلب شده و به مشکلات ديگري نيز بيانجامد.
استرس
استرس به خودي خود و به تنهايي ميزان کلسترول خون را بالا نمي برد و شايد مشکل ساز بودن استرس، ناشي از تاثير منفي آن بر رژيم غذايي باشد که موجب بالا رفتن کلسترول خون مي شود.
به طور مثال هنگامي که کسي دچار نگراني و استرس مي شود ممکن ناراحتي خود را با خوردن غذاهاي چرب تسکينم دهد و چربي اشباع شده و کلسترول که در اين غذاها يافت مي شود علاوه بر تشديد استرس ممکن است باعث ازياد کلسترول خون نيز بشود.
کاهش ميزان کلسترول

در اغلب مواردي که فرد از بالا بودن کلسترول در بدن خود رنج مي برد بدون دخالت درمان هايي دارويي و تنها با تعديل رژيم هاي غذايي و با اصلاح الگوي تغذيه و با افزودن بر فعاليت هاي بدني مي توان کلسترول خون را کاهش داد ولي در موارد حاد و در مواردي که فرد مسن باشد مي توان از درمان هاي دارويي نيز کمک گرفت.
ورزش
ورزشي که به طور منظم انجام شده و در انطباق با اصول علمي باشد ممکن است با پائين آوردن ميزان L.D.L و با بالا بردن ميزان H.D.L به کاهش *** و مير ناشي از بيماري هاي قلبي، کاهش فشار خون بالا، کاهش ميزان تري گليسيريد در بدن، کاهش وزن اضافي و بهبود کارکرد قلب و ريه کمک کند.
استروئيدها و کلسترول
حال که در مورد کلسترول و نوع خوب و بد آن و در مورد تاثيرات منفي و کشنده بالا رفتن ميزان کلسترول بد در خون نکاتي را اشاره کرديم با ديدي باز مي توان در مورد استروئيدها و تاثيرات منفي آنها بر ميزان کلسترول خون سخن راني کرد!
*** و ميرها
حتما شما نيز گاه در اخبار و روايات شنيده و يا خوانده ايد که ورزشکاران درشت قامت و حجيمي که در عين آمادگي هستند و به نظر مي رسد که تنديس سلامت باشند به يکباره کله پا شده و چندي بعد نيز دار فاني را وداع مي کنند و دليل *** و مير آنها نيز ناراحتي هاي قلبي عنوان مي شود.
ناراحتي هاي قلبي يکي از عمده دلايل *** و مير آدمي بوده است اما چنين ناراحتي هايي معمولا زماني رخ مي نمايند که سن و سالي از فرد گذشته باشد و بروز آنها در افرادي که در سنين زير 30 هستند و ختم شدن اين عوامل به *** و مير در اين سنين يقينا در اثر بستن بدن به استروئيد رخ مي دهد و لاغير!
استروئيدهايي که مصرف مي کنيد ميزان کلسترول مفيد خون را کاهش داده و در عوض ميزان کلسترول مضر خون را چندين برابر افزايش مي دهد.
بازگشت
قطع استروئيد و دادن فرصت زماني کافي به بدن موجب مي شود تا ميزان اين کلسترول هاي مضر در خون کاهش يافته و ميزان کلسترول هاي مفيد نيز در بدن افزايش يابد و اين در حالي است که معمولا در پرورش اندام نه چندان اصولي سبک جديد که در ايران آن را سبک ممد کول و جعفر بازو نيز مي دانيم و مي ناميم قطع استروئيد بي مفهوم است و بدن را پيوسته با استروئيد بمباران مي کنند.
نتيجه اين مي شود که بدن فرصت زماني لازم براي تصفيه خون نمي يابد و کلسترول هاي مضر پي در پي در خون انباشته مي شوند کلسترول هاي مفيد نيز کمتر و کمتر مي شوند.
همه اين عوامل نيز موجب مي شود تا فرد در دوران جواني و حتي در سنين زير 28 سال به دليل سکته هاي قلبي که معمولا در دوران جواني و نوجواني بي معني است دار فاني را وداع کرده و به ديار باقي بشتابد.
بالا رفتن کلسترول مضر در خون که به سخت شدن ديواره رگ ها، به کند شدن جريان خون، به بالا رفتن فشار خون و به ديگر تبعات منفي ختم مي شود از يک سو و پايين رفتن ميزان کلسترول مفيد در بدن نيز از سوي ديگر زمينه را براي بروز بيماري هاي شديد مهيا مي کند.
نکته
البته بايد به اين نکته نيز اشاره اي داشته باشيم که همه را نيز نمي توان به يک چشم ديد!
برخي از استروئيدها هستند که باعث بالا رفتن ميزان کلسترول مفيد در خون شده و از ميزان کلسترول مضر در خون نيز کم مي کنند و برخي ديگر از استروئيدها هستند که تاثير چنداني بر ميزان کلسترول مفيد و مضر در خونه ندارند.
صد البته بايد گفت که بسياري از استروئيدهايي که کارايي چشمگيري در پرورش اندام و در ورزش هاي قدرتي دارند از نوع تاثر گذاري بر کلسترول بوده و موجب بالا رفتن کلسترول مضر در خون شده و موجب کاهش ميزان کلسترول مفيد مي شوند.
سخن آخر
شعار خود را به گونه اي ديگر تکرار مي کنيم در صورتي که به سلامت خود علاقه داريد و قصد فوت کردن در سنين زير 30 سال به دليل سکته هاي قلبي و به دليل بالا بودن فشار خون و به دليل بالا بودن کلسترول را نداريد از مصرف داروهاي ممنوعه در پرورش اندام پرهيز کنيد و اگر هم نمي توانيد از وسوسه حجم و کات ناشي از مصرف اين داروها بگذريد لااقل از سبک ممد کول و جعفر بازو فاصله بگيريد و قبل از اينکه برنامه هاي دارويي کشنده اين چنيني را اجرا کنيد اندکي در مورد عواقب و پيامدهاي منفي چنين رفتارهاي پر خطري که به نام علوم خفيه دارو و استروئيد به خوردتان داده مي شود تحقيق و بررسي کرده و با ديد باز وارد عرصه استروئيد دارو بشويد.