آسيب شناسي مصدوميت هاي ورزشي

[صادق سلامی]

يافتن پاسخ به اين سوالات اساسي براي هر فردي که قصد ادامه ورزش بدون مصدوميت را داشته و يا دست کم قصد دارد تا جايي که مي تواند از مصدوميت دور باشد الزامي به نظر مي رسد هر چند تمامي توجهات امروزه معطوف بزرگ کردن بازو و سينه شده است!

ü چه چيزي سبب مصدوميت مي شود؟
ü مصدوميت ها را چگونه مي توان درمان کرد؟
ü براي دور ماندن از مصدوميت هاي ورزشي چه ترفندهايي را بايد به کار بست و از چه رفتارهايي بايد دوري کرد؟
همانگونه که از اين مقدمه کوتاه استنباط کرديد در اين مقاله به اين موارد خواهيم پرداخت.

آفت ورزش

مصدوميت در ورزش و مخصوصا در ورزش هاي قدرتي امري معمول بوده و اين امر را تا حدودي مي توان آفت ورزش هاي قدرتي دانست.

دليل اصلي

اصلي ترين دليل بروز مصدوميت هاي ورزشي چرخش مفاصل در جهت نادرست بوده است ولي با اين وجود از دلايل ديگري نيز در اين ميان مي توان ياد کرد که در اين مقاله به آنها خواهيم پرداخت.
بر خلاف آنچه که تصور مي شود متاسفانه در همه موارد نمي توان از بروز مصدوميت ها پيشگيري کرده و از بروز همه مصدوميت ها نيز نمي توان جلوگيري نمود.
بروز مصدوميت در ورزش هاي قدرتي گاه اجتناب ناپذير است ولي شناخت مصدوميت ها و دلالي بروز اين مصدوميت ها فرد را به حداقل رساندن احتمال بروز اين مصدوميت ياري داده و شناخت روش هاي درمان نيز در بهبودي هر چه سريعت تر به فرد يادي مي رساند.
مصدوميت ها را به يک ديد واحد نگاه نکنيد که انواع مختلف دارند و روش هاي درمان هر يک از اين مصدوميت ها نيز منحصر به فرد است.
مصدوميت هاي خفيف را مي توان سر خود درمان کرد و اين در حالي است که براي درمان مصدوميت هاي حاد ناگزير از مراجعه به مراکز درماني خواهيد شد.
در مورد مصدوميت دهاي حاد به ناگزير بايد از امکانات و تخصص مراکز درماني استفاده کنيد هر چند مراجعه و عدم مراجعه به خيلي از اين مراکز به اصطلاح درماني عملا يکسان بوده و حتي در برخي موارد مراجعه به اين مراکز اوضاع را بدتر کرده است!

اسپاسم و کرامپ عضلاني

وقتي که وزنه اي را بلند مي کنيد عضلات منقبض شده و شما را قادر به اين کار مي کنند ولي وقتي که عضلات سر خود و بدون اينکه با نيرويي بيروني درگير شده باشند منقبض مي شوند اسپاسم عضلاني رخ مي دهد که در نوع خود نوعي مصدوميت مختصر به شمار مي رود.
بدن از اين ترفند و از اين حيله براي در امان نگه داشتن عضلات از ورود فشار تمرين بر آنها تا ريکاوري کامل بهره مي گيرد!
به اين معني که بدن بدينوسيله به شما هشدار مي دهد که اين عضله هنوز به ريکاوري کامل نرسيده است پس بر روي اين عضلات تمرين نکنيد و در اغلب موارد هم کسي توجهي به اين هشدار بدن نمي کند!

درمان

بهترين و تنها ترين درمان براي اين مصدوميت ساده و ابتدايي استراحت و حمام و ماساژ است تا درد به طور کامل از بين برود و بدن دوباره مهياي پذيرش فشار تمرين شود.

دردهاي منتشر

در برخي موارد دردهاي منتشر در برخي از قسمت هاي بدن حس مي شود که اين دردها منشا روشن و گاه ثابتي ندارند.
در اين حالت بايد فعاليت بدني بر روي ناحيه مورد نظر را تا برطرف شدن کامل درد که معمولا و در اغلب موارد چند روزي بيشتر هم به طول نمي انجامد تعطيل نمود.

در رفتگي مفاصل

انتهايي ترين قسمت استخوان ها در محلي به نام مفصل باهم در تعامل هستند و در اين ناحيه از بدن، ليگامنت ها هستند که اين استخوان را در اين محل گرد هم مي آورند.
زماني که هر يک از اين استخوان ها از محلي که بايد باشد و انجام وظيفه کند خارج شود تورم مفصل و درد شديد تاندون ها و ليگامنت ها ديده مي شود و گفته مي شود در رفتگي حادث شده است.
جابجايي مختصر استخوان هاي درگير در مفاصل از جاي خود معمولا نيازي به دخالت ارتوپد نداشته و به خودي خود برطرف مي شود هر چند درد ناشي از آن چند روزي شما را زمين گير خواهد کرد.
ولي در صورتي که در رفتگي کامل رخ داده باشد اين مسئله در عکس هاي راديولوژي بررسي شده و استخوان و يا استخوان هاي چموش که از جاي خود در رفته اند دوباره در وضعيت درست و صحيح قرار داده شده و محل نيز براي اينکه بي حرکت باقي بماند گچ گيري مي شود.

هشدار

تحمل گچ گيري براي هر کسي ميسر نيست و خارشي که در بافت زير گچ حس مي شود گاه واقعا ديوانه کننده مي شود.
دوش گرفتن و حمام رفتن با عضو گچ گرفته شده تقريبا ناممکن است و عضوي که در گچ قرار دارد رفته رفته آتروفي مي شود.
اين موارد را ذکر کرديم تا هشيار تر باشيد و موارد ايمني را رعايت کنيد تا کارتان به گچ و گچ گيري نکشد.
مواردي که ياد شدند مصدوميت هاي عمومي بودند که ممکن است در هر قسمت از بدن رخ بنمايند ولي در اين قسمت به مصدوميت هاي خاص اشاره خواهيم کرد:

کشيدگي ساق

در برخي موارد که فشار وارد بر اين قسمت از بدن خارج از تحمل باشد و يا در معدود مواردي که فرد دچار تمرين زدگي مي شود کشيدگي ساق نيز رخ مي نمايد.
زماني که اين حالت در بدن حادث مي شود با توجه به اينکه عضلات ساق در راه رفتن بيشترين نقش را دارند فرد به معناي کامل کلمه زمين گير مي شود و حتي راه رفتن و سر پا ايستادن نيز براي وي ناممکن مي شود.

پيشگيري

براي پيشگيري از بروز اين نوع از مصدوميت ها گرم کردن درست و حسابي و کامل عضلات ساق قبل از تمرين و رعايت احتياط در تمرينات سنگين توصيه شده است.
در صورت بروز اين مصدوميت مي توان محل مصدوم را با کمپرس آب يخ خنک نگه داشته از بروز تورم شديد در آن جلوگيري نمود.
معمولا اين نوع از مصدوميت در جريان تمرينات سنگين ساق پا و اسکوات پا رخ مي دهد و در اغلب موارد هم چندان حاد نبوده و با چند روز استراحت به خودي خود بهبود مي بايد ولي در برخي موارد ناگزير از دخالت ارتوپد خواهيد شد.

مصدوميت هاي زانو

زانو مفصلي است که فشار سنگيني را در جريان زندگي عادي و در جريان تمرينات روزانه تحمل مي کند و فشاري که بر اين مفصل وارد مي شود گاه فراتر از حد تصور است.
زماني که شما با وزنه مثلا 230 کيلوگرمي اسکوات مي زنيد اگر از قانون گشتاور نيرو باخبر باشيد و محاسبه کنيد که چه نيرويي وارد بر اين مفصل مي شود دود از کله بر خواهد خواست.

پارگي تاندون

پارگي تاندون هايي که در اين مفصل ديده مي شوند و نيروي عضلاتي همانند چهار سر ران را به استخوان ها منتقل کرده و حرکت را براي ما ممکن مي سازند معمول بوده است.
رگ به رگ شدن
رگ به رگ شدن پا در حوالي اين مفصل نير شايع بوده است به گونه اي که اين مسئله نيز فرد را براي مدت هاي نه چندان طولاني از پا مي اندازد.

پيشگيري

مفاصل زانو را قبل از تمامي حرکاتي که در باشگاه اجرا مي کنيد گرم کنيد چون اين مفاصل معمولا بي آنکه شما توجهي به اين مسئله داشته باشيد تقريبا در تمامي حرکات تمريني وارد و دخيل است.
حرکات تمريني سنگين و پر شدت را حتما به درستي اجرا کنيد و به درست بودن الگوي تمرين خود دقت کنيد.
از باندها و نوارهايي که براي محافظت اين مفصل ساخته و عرضه مي شوند نيز براي حمايت از اين مفصل نيز مي توانيد استفاده کميد.

مصدوميت در ناحيه شکم

کشيدگي عضلات همانگونه در باقي نواحي بدن ديده مي شود گاه در مورد عضلات شکم نيز رخ مي نمايد و همين مسئله نيز درد در ديواره شکم را سبب مي شود.

هرني

هرني نيز از شايع ترين مصدوميت هايي است که در ناحيه شکم ديده مي شود که در فارسي از آن به نام فتق ياد شده است.
اين مصدوميت در نتيجه ليفت هاي سنگين ديده مي شود و از شايع ترين دلايل بروز اين مصدوميت مي توان به ددليفت اشاره کرد.
هرني در نتيجه کشيده شده بافت هاي عضلاني ديواره شکم حادث مي شود که در اين حالت احشا شکمي فرصت مي يابند تا از موقعيت خود خارج شده و در حفره اي که در ديواره شکم پديد آمده است وارد شده و گاه هم به دام بيافتند.
این مقاله متعلق به بانک مقالات پایگاه تخصصی پرورش اندام و ورزش های قدرتی به آدرس پاوربیلدینگ دات آی آر powerbuilding.ir می باشد. تمامی این مقالات با اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران، پیشتر در قالب کتاب چاپ و منتشر گردیده است و بدیهی است هر گونه کپی برداری و استفاده کلی و جزئی از این مقالات در کتاب ها، سایت ها، وبلاگ ها، نشریات و غیره بدون اجازه کتبی از مدیر سایت حتی با ذکر منبع نیز ممنوع بوده و افراد خاطی قویاً تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.
هرني انواع مختلف دارد که نيازي به پرداختن به اين موارد نيست ولي در اغلب موارد براي خلاصي از شر اين مصدوميت که به صورت گاه به گاه و با به دام افتادن روده ها در حفره هاي شکمي ايجاد شده فرد را زمين گير کرده و حتي روانه بيمارستان مي کند نياز به اتاق عمل و جراحي عمومي خواهد بود.

پيشگيري

گفته مي شود که براي پيشگيري از بروز اين مصدوميت مي توان جبس نفس در حين ليفت هاي سنگين را ممنوع اعلام کرد.
حبس نفس در حين ليفت، مسئله اي است که گاه به صورت عمدي ورزشکاران آن را اعمال مي کنند و گاه اين مسئله به صورت سهوي و ناخودآگاه اعمال مي شود.

کمر، پايين ستون فقرات

Spinal erectors زماني که شما حرکاتي همانند ددليفت و حرکات مشابه را اجرا مي کنيد به طرز خطرناکي با فشار تمرين درگير است.
کشيده شدن اين عضلات در جريان حرکت ددليفت و همچنين در جريان حرکت تمريني ليفت پشت پا و حتي سيم کش پشت پا امري معمول بوده است.
بي احتياطي و اهميت ندادن به سلامت اين ناحيه از بدن گاه موجب جابجا شدن ديسک شده و دردهاي شديد را سبب گرديده و فرد را نيازمند جراحي تخصيي مغز و اعصاب مي کند.

پيشگيري

در اجراي حرکاتي همانند ليفت پشت پا، ددليفت، سلام ژاپني و حرکات مشابه به صحيح بودن الگوي تمرين دقت کنيد.

آرنج ها

حرکات پرسي که پرس سينه را مي توان سلطان اين حرکات ناميد بيشترين فشار را بر اين مفاصل وارد مي کند.
اجراي تکنيک نادرست، نادرست بودن تکنيک اجرا شده، سنگين بودن وزنه هاي به کار گرفته شده از جمله دلايلي هستند که مي توان به عنوان اصلي ترين عوامل بروز مصدوميت هاي اين ناحيه از بدن بر شسمرد.
دردي که در اين مفصل ها رخ مي نمايد معمولا در مراحل اوليه بروز مصدوميت، بسيار خفيف بوده و حتي قابل شناسايي و قابل حس نيست و به همين دليل فرد زماني متوجه مصدوميت مي شود که اين مصدوميت به مراحل بحراني و حاد رسيده است.

پيشگيري

قبل از تمرينات و مخصوصا قبل از تمرينات پرسي بايد مفصل آرنج را با استفاده از تمرينات کششي مناسب گرم کنيد هر چند مي توان در حين تمرين از بانداژ نيز براي محافظت اين مفاصل بهره گرفت.

بازو ها

بازوها از جمله پيچيده ترين اندام هاي بدن هستند و به دليل همين پيچيدگي به شدت در معرض بروز مصدوميت هم قرار دارند.
به دليل اينکه اين اندام ها معمولا در اغلب حرکات تمريني که فرد در طي جلسات تمريني انجام مي دهد درگير است احتمال بروز تمرين زدگي در آنها نيز زياد تر از ديگر اندام هاست و همين مسئله نيز اين اندام ها را در برابر خطر بروز مصدوميت هاي ورزشي، آسيب پذير تر مي کند.
هر کسي که وارد باشگاه مي شود تقريبا محال است يکي دو ست جلو بازو با هالتر و دمبل براي دم انداختن عضلات بازوي خود اجرا نکند حتي اگر برنامه تمريني وي در اين روز منحصر به پايين تنه بوده باشد.

پيشگيري

ü از اجراي انفجاري حرکاتي همانند جلو بازو با هالتر خودداري کنيد.
ü حرکاتي همانند پول اور با هالتر را با هالتر صاف اجرا نکنيد.
ü براي اين حرکت (پول اور با هالتر) مي توانيد از هالتر EZ استفاده کنيد.
ü در انتخاب تناژ وزنه هم قهرمان بازي و هندي بازي از خودتان بروز ندهيد.

صادق سلامي