ساختار شناسی تارهای عضلانی

[صادق سلامی]

بارها و بارها در مقالات متعدد در مورد راه های علمی و در برخی موارد هم راه های تبلغاتی و سرگرم کننده بزرگ کردن عضلات بحث می شود بی آنکه در مورد ماهیت عضلانی که قرار است حجم آنها را افزایش دهیم اطلاعاتی داده شود.

بارها و بارها شاهد در شدن برنامه های تمرینی و شاهد تشریح مکرر و تکراری و آزار دهنده نحوه جلو بازو با هالتر! و سیستم **** ست و امثالهم می شویم بی آنکه تشریح شود اصولا این عضلاتی که قرار است بسازیم از چه ساختاری تشکیل شده اند!

بافتی غیر همسان

عضلات بافتی یک دست نداشته و تارهایی از جنس های مختلف در ساختار آنها وجود دارند که این مقاله را به ساختار شناسی این تارها اختصاص داده ایم.
به ندرت می توان یافت ورزشکارانی را که در مورد گونه گون بودن تارهای عضلانی موجود در بافت عضلات اطلاعاتی دارند و در این بین این افراد نیز زیادند کسانی که سوالاتی از این دست در ذهن خود دارند و پاسخی برای آن نمی یابند که:
آیا عضلات ما منحصرا در سیطره ژنتیک هستند یا می توانیم با تمرینات و با دیگر ترفندهایی که پرورش اندام نوین به ما هدیه کرده است ساختار عضلات را دستکاری کرده و تارهای عضلانی عضلات خود را به دلخواه تربیت کرده و رشد دهیم؟
عموم مردم و حتی عموم مربیان بر این باور هستند که تارهای عضلانی اصولا بر دو نوع هستند تند انقباض و کند انقباض و این در حالی است که این ایده نیز ایده ای قدیمی و ناقص است که نمیاز به باز بینی و اصلاح دارد.
ده ها سال قبل که از اینترنت به این شدت که امروزه می بینید خبری نبود و کتاب های لاتین در مورد پرورش اندام هم در دسترس نبود و پرورش اندام در تاریکی مطلق قدم بر می داشت بازار خرافه پردازی هم بسی داغ تر از این بود که امروز هست.
در این دوران شبه مربی نمایی بود که نام عضله لاتیسموس دورسی را از منبعی که هنوز هم بر من روشن نیست چه بود یاد گرفته بود در این حد که نام علمی این عضله زیر بغل همان لاتیسموس است!
جالب است بدانید این کلمه را لاستیموس هم تلفظ می کرد و خلاصه هر سوالی در مورد هر عضله ای اعم از ساق پا و دلتوئید و مایل شکمی از وی می پرسیدید برای اینکه علم خود را به رخ کشیده و به نحوی نشان دهد که نام علمی عضله زیر بغل را می داند بحث را به عضله زیر بغل ربط می داد و شاید نود بار به اسم لاتین این عضله اشاره می کرد!
اینکه نام لاتین عضله زیر بغل چیست به همان اندازه بی اهمیت است که زن پل دیلت چه کاره است و جی کاتلر ساعت چند زن خود را ماچ می کند!
پس این داستان هایی که نشریات لاتین برای سرگرم کردن مردم و برای جذب مشتری از خود در می کنند را رها کنید و به جای اینکه این چنین غرق در مستحبات بشوید اول واجبات را بچسبید تا بعد!

تارهای عضلانی

عضلات بدن شما از دو دسته تار عضلانی تشکیل نشده است و در بدن و در متن عضلات شما سه نوع تار عضلانی دیده می شود که عملکردی کاملا متفاوت از هم دارند هر چند همه فعالیت این بافت ها و این تارها به منقبض کردن عضلات ختم می شود.
ü تارهای تیپ I
ü تارهای تیپ IIA
ü تارهای تیپ IIB
تارهای تیپ I تارهای کند انقباض اکسیداتیو نیز نامیده می شود و تارهای تیپ IIA تارهای تند انقباض اکسیداتیو نامیده می شوند.
همانگونه که از نام این دو پیداست هر تیپ از این تارها عملکردی متفاوت داشته و ویژگی های منحصر به فردی هم دارند.

تارهای تیپ I

از ویژگی های منحصر به فرد تارهای تیپ I می توان به این موارد اشاره کرد:
ü نیروی کم
ü سرعت اندک
ü قدرت پایین
ü استقامت بالا

تارهای تیپ IIB

از ویژگی های منحصر به فرد تارهای تیپ IIB می توان به این موارد اشاره کرد:
ü نیروی زیاد
ü سرعت بالا
ü قدرت زیاد
ü استقامت کم

تارهای تیپ IIA

تارهای عضلانی تیپ IIA نیز ویژگی هایی مابین این دو تار عضلانی دارند و تعادل بین قدرت و استقامت محسوب می شوند.

Myosin Heavy Chain

آنچه که ویژگی و عملکرد تارهای عضلانی را رقم می زند ترکیب زنجیره سنگین میوزین است که اختصارا به MHC نیز نامیده می شود.

موتورهایی انقباضی

عضلات از تارهای عضلانی که در موازات هم قرار گرفته اند ساخته می شود. موتورهایی که قدرت انقباض را تولید می کنند از تعدادی از این تارهای عضلانی تشکیل شده اند.

عملکرد هماهنگ

عمل کردن هماهنگ این موتورهاست که قدرت را ایجاد کرده و جابجایی اجسام را برای ما ممکن می سازند. زمانی که اراده بر جایجایی وزنه ای می گیرید مغز علایمی را به نخاع می فرستد و این پیام وقتی به عضلات می رسد این موتورها نیز استارت می خورند.

صد در صد توان خود

اشاره به این نکته ضروری است که هر یک از این موتورها مستقل عمل می کنند و وقتی که دستور بر انقباض عمومی عضله صادر می شود این موتورها همگی با هم وارد عمل می شوند و در این حالت است که گفته می شود عضلات را صد در صد توان خود در فعالیت هستند.
زمانی که شما فعالیت های سبک همانند بلند کردن قاشق و بردن آن به سمت و سوی دهان را تجربه می کنید مغز با توجه به سبک بودن فعالیت، دستور به استارت خوردن تنها سهم کوچکی از موتروهای موجود در بافت های عضلات را صادر می کند.

عملکرد هوشیارانه

و در صورتی که این عملکرد هوشیارانه نبود و تمامی تارهای عضلانی و تمامی موتورهای انقباضی دستور به استارت خوردن می گرفتند سر شما در اثر شدت برخورد قاشقی که در دست داشتید متلاشی می شد!
ولی زمانی که نیاز به وارد کردن نیروی بیشتر وجود دارد مغز نیز موتورهای زیاد تری را فعال می کند و نیروی آزاد شده نیز بیشتر است!
جالب است بدانید زمانی که کارهای طاقت فرسا و استقامتی در دست انجام باشد و نیاز به قدرت چندانی نداشته باشید مغز تارهای عضلانی کند انقباض را درگیر فعالیت می کند و زمانی که قرار است وزنه های سنگین تر را جابجا کنید تارهای تند انقباض وارد عمل می شوند و درست به همین دلیل نیز نمی توانید فعالیت های سنگین و انفجاری را در مدت زمان های طولانی تر اجرا کنید. این مقاله متعلق به بانک مقالات پایگاه تخصصی پرورش اندام و ورزش های قدرتی به آدرس پاوربیلدینگ دات آی آر powerbuilding.ir می باشد. تمامی این مقالات با اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران، پیشتر در قالب کتاب چاپ و منتشر گردیده است و بدیهی است هر گونه کپی برداری و استفاده کلی و جزئی از این مقالات در کتاب ها، سایت ها، وبلاگ ها، نشریات و غیره بدون اجازه کتبی از مدیر سایت حتی با ذکر منبع نیز ممنوع بوده و افراد خاطی قویاً تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.

نکته

زمانی که فعالیت هایی همانند جلو بازو با هالتر را اجرا می کنید نه تنها تارهای عضلانی کند انقباض که در بلند کردن قاشق در حین غذا خوردن فعال هستند بلکه تارهای تند انقابض نیز با شدت تمام درگیر فعالیت هستند تا شما قادر به انجام این فعالیت فیزیکی سنگین بشوید.
بدن ابتدا موتورهای کند انقباض را روشن می کند و سپس در صورت نیاز موتورها تند انقباض را نیز روشن می کند تا انرژی و نیروی لازم برای انجام فعالیت های فیزیکی سنگین تر فراهم شود.
جالب است بدانید موتورهای کند انقباض در مدت زمانی های طولانی قادر به حفظ سطح توان خود هستند هر چند قدرت و نیروی چندانی نمی توانند آزاد کنند.
می بینید که دوندگان استقامت ساعت های طولانی با همان آرامشی که در ابتدای حرکت داشتند می دوند ولی موتورهای تند انقباض که قادر به آزاد کردن قدرت زیاد هستند در مدت زمان کوتاه خسته شده و خاموش می شوند و این روند را در تمرین با وزنه دیده اید که در تکرارهای زیر 8 می برید!

مقاومت در برابر خستگی

تارهای عضلانی تیپ I و موتورهای قدرتی که از این تارها تشکیل شده اند در برابر خستگی مقاوم هستند ولی تارهای تیپ II اگر چه قدرت زیادی آزاد می کنند ولی به سرعت خسته می شوند.
موتورهای تیپ II به دو دسته موتورهای IIA و IIB تقسیم بندی می شوند.
هر دو دسته از این موتورها قادر به آزاد کردن نیرویی به غایت بیبشتر از موتورهای تیپ I هستند و به همین شدت نیز ناپایدار بوده و سریعا خسته می شوند.
ولی با این وجود تارهای تیپ IIA برای اینکه به حداکثر انقباض خود برسند نیاز به صرف زمان بیشتری نسبت به تارهای IIB دارند.
تارهای عضلانی IIA حدودا 50 میلی ثانیه برای رسیدن به حداکثر قدرت انقباضی نیاز دارند و این در حالی است که تارهای تیپ IIB برای رسیدن به اوج انقباض نیاز به تنها 25 میلی ثانیه دارند.
به دلیل سرعت بالایی که تارهای تیپ IIB دارند مسلما نیرویی که آزاد می شود نیز در حدود 5 برابر بیشتر از نیروی آزاد شده توسط تارهای IIA بوده و اصلا قابل قیاس با تارهای تیپ I هم نیست!

وزنه برداری

وزنه بردارانی که تنها سه بار برای هر حرکت بر روی تخته حاضر می شوند و هر بار نیز یک حرکت را امتحان می کنند و نه بیشتر افرادی هستند که حداکثر استفاده از تارهای تیپ IIB را می کنند.
چرا که در کمترین زمان ممکن و در کمترین تعداد ممکن که همان یک باشد حداکثر نیروی عضلانی موجود در بدن خود را آزاد می کنند و این در حالی است که دونده های استقامت و ماراتون که نیاز به تمدید فعالیت و نیاز به حفظ توان خود در طول مسافت چندین ده کیلومتری دارند حداکثر استفاده از تارهای تیپ I را در برنامه دارند!
جالب است بدانید که تارهای تیپ I برای رسیدن به اوج کارایی و انقباض نیاز به 100 میلی ثانیه دارند.

ویژگی ها و تفاوت های سه تیپ تارهای مختلف عضلانی را در این جدول به روشنی می توانید ببینید و به راحتی هم می توانید تارهای عضلانی را باهم قیاس کنید.

نکته

گفته می شود که فعالیت های ورزشی که بشر انجام می دهد در اغلب موارد (نه در همه موارد) در مدت زمانی در حدود 200 میلی ثانیه رخ می دهد.
پس با این حساب و با توجه به اطلاعات آورده شده در این جدول به خوبی پیداست که هر سه دسته از تارهای عضلانی زمان لازم برای وارد شدن در این فعالیت ها را دارند!
تمامی تارهای عضلانی برای وارد شدن در فعالیت های ورزشی مدت زمان لازم را در اختیار دارند ولی اگر در جایگاه داور بوده باشید حتما دیده اید که ورزشکاران در ابتدایی ترین ثانیه های آغاز فعالیت و رقابت خود با توان بیشتری وارد عمل شده و گویی که شلیک می شوند ولی هر چه زمان می گذرد از توان ورزشکاران نیز کاسته می شود.
در ابتدایی ترین دقایق حرکت، هر سه دسته از تارهای عضلانی را حداکثر توان وارد عمل می شوند ولی دیری نمی گذرد که تارهای عضلانی تیپ IIB که حداکثر نیرو در کوتاه ترین زمان ممکن را آزاد کرده و زود هم خسته می شوند خسته شده و توان و کارایی خود را از دست می دهند.
چندی بعد نیز تارهای تیپ IIA از میدان به در می شوند و در این لحظه است که فرد با افت محسوس توان و کارایی رو در رو می شود و در نهایت تارهای تیپ I می مانند که این تارها قدرت آزاد کردن نیروی چندانی را در خود ندارند ولی با این وجود می توانند ساعت های طولانی و بی آنکه خستگی بر آنها مستولی شود به فعالیت خود ادامه دهند.
نسبت تارهای عضلانی مختلف در عضلات افراد مختلف تا حدودی در سیطره ژنتیک است و درست به همین دلیل نیز عده ای استعداد فعالیت در رشته های قدرتی و انفجاری همانند وزنه برداری را دارند و عده ای دیگر نیز استعداد شرکت در رقابت های حرفه ای رشته های اسقامتی را با خود دارند ولی با این وجود موفقیت در هر یک از این دو گروه ورزش های حرفه ای نیاز به تربیت کردن تارها نیز دارد.
استعداد یابی برای رشته های ورزشی در سطوح حرفه ای امروزه از اساسی تریبن مباحث مطرح در ورزش های قهرمانی است و در این مقوله باید به مسئله یاد شده توجه شود.

تارهای عضلانی و سیستم عصبی

همانگونه که می دانید تارهای عضلانی از هر تیپی که باشند و در کل خود عضلات در هر جایی از بدن که باشند دربست در اختیار سلسله اعصاب بوده و از این طریق کنترل می شوند.
فرمان اصلی و اولیه برای به حرکت در آوردن موتورهای موجود در عضلات از مغز صادر می شود.
جالب است بدانید رشته های عصبی که به تارهای مختلف تند و کند انقباض فرمان می دهند نیز متفاوت و متمایز از هم هستند!
در محیط آزمایشگاه می توانید تارهای عضلانی که دستور انقباض موتورهای کند انقباض را ابلاغ می کند برداشته و آن را با رشته عصبی خاصی که به تارهای تند انقباض فرمان انقباض می دهد جابجا کنید.
در این حالت تارهای عضلانی کند انقباض نیز رفتاری همسان و مشابه با رفتار تارهای تند انقباض از خود بروز خواهند داد!
این در حالی است که اگر عصب فرمان بر تارهای کند انقباض را برداشته و آن را به تارهای تند انقباض پیوند بزنید انقباض تارهای تند انقباض دچار دگرگونی شده و همانند انقباض تارهای کند انقباض خواهد شد.
پس نتیجه می گیریم که عملکرد و ویژگی هایی که تارهای عضلانی مختلف از خود بروز می دهند در سلطه سلسله اعصاب نیز هست.
این مقاله متعلق به بانک مقالات پایگاه تخصصی پرورش اندام و ورزش های قدرتی به آدرس پاوربیلدینگ دات آی آر powerbuilding.ir می باشد. تمامی این مقالات با اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران، پیشتر در قالب کتاب چاپ و منتشر گردیده است و بدیهی است هر گونه کپی برداری و استفاده کلی و جزئی از این مقالات در کتاب ها، سایت ها، وبلاگ ها، نشریات و غیره بدون اجازه کتبی از مدیر سایت حتی با ذکر منبع نیز ممنوع بوده و افراد خاطی قویاً تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.
اگر چه برداشتن عصب تارهای مختلف و پیوند زدن آن به تارهای مختلف در شرایط آزمایشگاهی ممکن است ولی در عمل و زمانی که در متن ورزش های قهرمانی هستیم چنین امکانی برای ما وجود ندارد!
همچنین نمی توانیم بر روی اعصاب که فرمانده و ناقل پیام های مغز هستند کنترل چندانی داشته و ماهیت آنها را تغییر دهیم پس برنامه های ما برای تربیت ورزشکار باید متمرکز بر رشته های سنگین میوزین متمرکز شود.

به خدمت گرفتن عضلات

گفتیم که تارهای عصبی را نمی توان تغییر داد و بزرگ ترین محدودیتی که در عضلات خود داریم تعداد موتورهاست. هر چند انقباض این تارها و روشن شدن این موتورها به شدت تحت کنترل همین رشته های عصبی است.
نیرویی که در عضلات آزاد می شود علاوه بر تعداد موتورها به حجم تارهای عضلانی فعال نیز بستگی مستقیم دارد به این معنی که هر چه حجم این تارها زیاد تر باشد قدرت آزاد شده نیز بیشتر خواهد بود.

تبدیل کردن تارها

تحقیقات به عمل آمده بر روی نمونه های حیوانی و انسانی به روشنی نشان داده است که با تمرین کردن و با تربیت کردن عضلات تا حدود زیادی می توان تارهای عضلانی تند انقباض را به کند انقباض تبدیل کرد.
تارهای عضلانی IIB هستند که معمولا به تارهای کند انقباض تبدیل می شوند و در این بین به ندرت شاهد تبدیل تارهای IIA به تارهای I هستیم.
قدرتی که تارهای عضلانی IIB آزاد می کنند تقریبا برابر با تارهای IIA بوده است و این در حالی است که سرعت رسیدن به حداکثر انقباض در این دو دسته از تارهای عضلانی متفاوت بوده است.

هیپو تیروئیدسیم

گفتیم زمانی که الگوی تمرینی شما از قدرت و از سرعت به سمت و سوی استقامت خیز بر می دارد و میل می کند تارهای عضلانی تند انقباض شما هم تمایل به تبدیل شدن به تارهای کند انقباض نشان می دهند ولی زمانی که دچار کم کاری تیروئید می شوید نیز این روند در بدن و در عضلات شما رخ می دهد.

تفاوت

با این تفاوت که در تغییر الگوی تمرین شاهد تبدیل IIB به I بودیم و این در حالی است که در کم کاری تیروئید شاهد تبدیل IIB به IIA هستیم.
کم کاری تیروئید معمولا در دوران روزه داری و در دورانی که فرد گرسنگی را تحمل می کند دیده می شود.
در شرایطی که فرد غذای کافی برای خوردن نداشته باشد افت محسوس میزان ترشح هورمون های تیروئیدی نیز دیده می شود تا متابولیسم پایه بدن پایین نگه داشته شود.

راز بقا

به دلیل اینکه میزان سوخت و مصرف انرژی توسط تارهای عضلانی تیپ IIB بسی بیشتر از تارهای عضلانی تیپ IIA است در این شرایط بدن برای حفظ بقا و برای صرفه جویی در مصرف سوخت که این روزها جیره بندی شده است اقدام به تبدیل کردن IIB پر مصرف به IIA کم مصرف می کند.
دلیل اینکه افراد در دوره هایی که از وزن خود کم می کنند با افت محسوس قدرت انفجاری در رشته هایی همانند وزنه برداری و حتی کشتی و غیره مواجه می شوند علاوه بر کم شدن انرژی موجود در بدن در اثر تبدیل شدن تارهای عضلانی IIB به تارهای IIA نیز رخ می دهد.

دونده ها و تبدیل تارها

شدید ترین شکل تبدیل تارهای تند انقباض به تارهای کند انقباض در بدن و در بافت های عضلانی دونده های استقامت که معمولا قد و قامت لاغر و کشیده ای داشته و ساعت های طولانی در شدت های متوسط و حتی پایین تمرین کرده و میدوند بی آنکه احساس خستگی کنند رخ می دهد.
در جریان تمرینات استقامتی که این افراد دارند تعداد تارهای عضلانی تند انقباض این افراد کم شده و تارهای کند انقباض افزایش پیدا می کند و در نهایت می بینیم که تارهای کند انقباض در عضلات این افراد غالب می شود.
با این تفاسیر در می یابیم که برای موفقیت در رشته های خاص باید تارهای عضلانی ورد نیاز برای این رشته ها را پروراند و عضلات را بر اساس این عضلات ساخت و پرداخت.

صادق سلامی

هرگونه استفاده محتوايي و هرگونه کپي برداري جزئي و کلي از مطالب اين سايت در نشريات، وبلاگ ها و سايت ها و غيره ممنوع است.