کلسترول

[صادق سلامی]

بيماري هاي قلبي و عروقي امروزه به يکي از اصلي ترين دلايل *** و مير انسان هاي عصر اتم و عصر رفاه طلبي و تنبلي تبديل شده است.

کساني که غذاهاي حيواني و چرب زياد مي خورند و فعاليت بدني چنداني در طول روز نيز ندارند در اغلب موارد با افزايش ميزان اين ترکيب در خون مواجه مي شوند.
اين در حالي است که ورزشکاراني که در دوره هاي حجم همه چيز خوار مي شوند و همچنين ورزشکاراني که از استروئيدها استفاده مي کنند نيز به دليل افزايش مصرف غذاهاي حاوي کلسترول و همچنين به دليل اثرات منفي استروئيدها بر بدن با افزايش شديد ميزان کلسترول خون و تبعات منفي آن رو در رو مي شوند.

کلسترول چيست؟

کلسترول نوعي استرول است و حتما مي دانيد که در علم بيوشيمي مخلوط استروئيد و الکل را استرول مي خوانند.
به عبارت ساده تر کلسترول نوعي چربي ساده است که عموما در غشاي سلول ها يافت شده و ايفاي نقش مي کند و در پلاسماي خون انسان و حيوانات نيز حمل مي شود.
کلستورل بر خلاف آنچه که تصور مي شود تنها مربوط به انسان و حيوانات نبود و در ساختار سلولي گياهان و حتي قارچ ها نيز يافت مي شود.

ريشه کلمه کلسترول

کلسترول از نام يوناني Chole به معني صفرا به اضافه stereos به معني جامد به اضافه پسوند شيميايي (مرتبط با علم شيمي) ol که نشان دهنده الکل بودن ماده است تشکيل مي يابد.

تاريخچه

اين ماده براي اولين بار و توسط دانشمندي فرانسوي و در سال 1769 ميلادي در فرم جامد زرداب صفرا شناسايي شد ولي نام کلسترول که نامي ترکيبي است در سال 1815 و توسط شيميداني به نام Eugène Chevreul به آن اطلاق شد.

منابع کلسترول بدن

بسياري از کلسترول موجود در بدن در خود بدن توليد مي شود و اين در حالي است که سهمي از اين ماده که در بدن يافت مي شود نيز از طريق رژيم روزانه غذايي وارد بدن مي گردد.

وظايف کلسترول

کلسترول اغلب در بافت هايي که اين ماده را توليد کرده و يا از نظر غشاي سلولي فعال تر هستند ديده مي شود از جمله اين بافت ها مي توان به بافت کبد، نخاع و مغز اشاره کرد.
اين ماده وظايف مهمي در بدن بر عهده دارد و بر خلاف آنچه که امروزه در بين مردم جا افتاده است و آن را تماما مخرب و عامل اصلي بيماري هاي قلبي مي دانند براي بدن مفيد و مورد نياز هم هست!
اصلي ترين وظيفه اي که اين ترکيب در بدن بر عهده دارد در غشاي سلولي خلاصه مي شود و همچنين بدن با استفاده از اين ماده استروئيدها و مخصوصا هورمون تستوسترون را ترشح مي کند.
با شنيدن اين داستان حتماً ورزشکاران رشته پرورش اندام و رشته هاي قدرتي تمامي کينه اي که از کلسترول داشتند را فراموش مي کنند و به دليل اينکه اين ماده موجب ترشح استروئيد طبيعي در بدن مي شود با آن پيوند دوستي هم برقرار مي کنند.

کلسترول نامحلول در خون

کلسترول از طريق خون در بدن حمل و نقل مي شود هر چند اين ترکيب نامحلول در خون است. به دليل نامحلول بودن در خون، اين ماده با ليپو پروتئين هاي موجود در خون پيوند برقرار کرده و بدين ترتيب و با وجود اينکه نامحلول در آب است در خون حمل مي شود. این مقاله متعلق به بانک مقالات پایگاه تخصصی پرورش اندام و ورزش های قدرتی به آدرس پاوربیلدینگ دات آی آر powerbuilding.ir می باشد. تمامی این مقالات با اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران، پیشتر در قالب کتاب چاپ و منتشر گردیده است و بدیهی است هر گونه کپی برداری و استفاده کلی و جزئی از این مقالات در کتاب ها، سایت ها، وبلاگ ها، نشریات و غیره بدون اجازه کتبی از مدیر سایت حتی با ذکر منبع نیز ممنوع بوده و افراد خاطی قویاً تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.

انواع کلسترول

دو نوع کاملا متمايز از اين ترکيب در بدن وجود دارد که اين دو نوع را در جواب آزمايشات خون حتما ديده ايد:
Low-density lipoprotein که به اختصار LDL ناميده مي شود و high-density lipoprotein که به اختصار HDL ناميده مي شود.

مضرات کلسترول

تا به اينجاي قضيه که در مورد خوبي ها و فوايد کلسترول در بدن توضيح داديم ولي شايد بد نباشد بدانيد که توليد افراطي اين ماده در بدن و يا وارد شدن بيش از حد اين ماده در اثر رژيم هاي نامعقول غذايي به بدن و کلا بالا رفتن ميزان ماده در در بدن اصلي ترين عامل بروز بيماري هاي قلبي و عروقي در آدمي بوده است.

atheroscleroris

با افزايش حجم اين ترکيب در بدن رسوب آن در ديواره رگ ها نيز شروع شده و با رسوب اين ماده در ديواره رگ ها بيماري atheroscleroris نيز رخ مي نمايد.

حمله هاي قلبي

اين بيماري که به مرور زمان به بيماري هولناک تر myocardial infarction يا حمله هاي قلبي ختم مي شود.
بسته شدن رگ ها در اثر رسوب کلسترول و حمله هاي قلبي در برخي موارد به سکته هاي ناقض ختم مي شود و فرد سکته هاي مکرر را تجربه مي کند تا جايي که از پا در آيد.

کلسترول خوب

بد نيست بدانيد که LDL به کلسترول بد و HDL به کلسترول خوب نيز شهرت پيدا کرده است و سهم عمده اي از اين مشکلات که به آنها اشاره شده ناشي از تجمع کلسترول بد در بدن است.
تمرين، تغذيه درست و در برخي موارد هم مصرف داروهاي کاهنده کلسترول بدن براي پايين آوردن و حتي براي پايين نگه داشتن کلسترول بدن ضروري است.

بررسي دوره اي

کلسترول به دليل اينکه اصولا با سلامت همه افراد جامعه مرتبط است بايد به صورت دوره اي چک شود و در اين ميان به دليل اينکه مصرف استروئيده و داروهاي ممنوعه در پرورش اندام به شدت موجب بالا رفتن کلسترول مضر در بدن مي شود کنترل کردن ميزان کلسترول بد در بدن براي کساني که از دارو و از استروئيد استفاده مي کنند حکم ضرورت دارد.
با اين وجود نمي توان زنده بودن بدون وجود کلسترول را نيز عملي و ممکن دانست! غشاي سلولي بدون وجود اين ترکيب عملا فلج است و کارايي نخواهد داشت.

غشاي سلولي

حتما مي دانيد که ورود و خروج مواد غذايي به درون سلول ها و ورود و خروج مواد زايد به خارج از سلول ها توسط همين غشاي سلولي کنترل مي شود و همچنين ورود و خروج مايعات نيز تحت کنترل اين ساختار است.

ترشح صفرا

همچنين بدن براي توليد و ترشح مايع صفرا نياز به در اختيار داشتن کلسترول کافي دارد. صفراي ترشح شده نيز در کيسه صفرا انباشته شده و در مواقع لزوم وارد عمل مي شود.

متابوليسم ويتامين ها

کلسترول همچنين براي متابوليسم ويتامين هاي محلول در چربي نيز مورد نياز بدن است. از جمله ويتامين هاي محلول در چربي مي تو.ان به ويتامين هاي A , D , E و ويتامين K اشاره کرد.

پيش ماده ويتامين D

اين ماده همچنين اصلي ترين پيش ماده براي توليد و ساخت ويتامين D است.

پيش ماده استروئيدها

اين ترکيب همچنين اصلي ترين پيش ماده براي ساخت هورمون هاي **** و هورمون هاي استروئيدي طبيعي در بدن به شمار مي رود.

منظور از استروئيد

توجه داشته باشيد که منظور از استروئيد طيف وسيعي از هورمون هايي است که ترکيب استروئيدي دارند. علاوه بر هورمون هايي که شما آنها را مي شناسيد هورمون هاي ديگر همانند استروژن، کورتيزول، آلدوسترون، پروژسترون و ... نيز مشمول اين ليست مي شوند.
توليد کلسترول در بدن مستقيما به ميزان موجود اين ترکيب در خون بستگي دارد به طوري که اگر ميزان اين ترکيب در خون زياد باشد ميزان توليد کلسترول در بدن نيز کم مي شود و بر عکس!
زماني که از غذاهاي حاوي کلسترول استفاده مي کنيد ميزان توليد اين ماده در بدن نيز کم مي شود و وقتي نياز بدن به اين ماده از طريق تغذيه تامين نشود توليد اين ترکيب در بدن نيز افزايش مي يابد.

آزمايشات تشخيص طبي

زماني که فرد مشکوک به داشتن بيماري هاي قلبي مي شود علاوه بر آزمايشات تشخيص طبي ديگر، ميزان کلسترول خون وي نيز اندازه گيري مي شود.
ورزشکاران رشته هاي قدرتي که از استروئيدها استفاده مي کنند با افزايش شديد ميزان کلسترول خون رو در رو مي شوند و حتما بايد کلسترول خون افراد نيز به صورت دوره اي بررسي شود.

دست کم هر 5 سال يک بار

افرادي که استروئيد مصرف نمي کنند و همچنين مشکوک به داشتن ناراحتي هاي قلبي هم نبوده و در معرض چنين بيماري هايي هم نيستند نيز بايد به صورت دوره اي و دست کم هر 5 سال يک بار کلسترول خون خود را بسنجند!
براي بررسي و چک کردن اين فاکتور گرفتن نمونه خون از طريق وريد کفايت مي کند.

نکته

خوردن غذاهاي چرب تا 12 ساعت مانده به گرفتن نمونه خون معمولا منجر به افزايش کلسترول خون مي شود و بنابراين مي توان توصيه کرد کساني که قصد سنجيدن کلسترول خون خود را دقت بالا را دارند بايد و بايد از 12 ساعت به گرفتن نمونه خون از خوردن غذاهاي چرب خودداري کرده و حتي ناشتا باشند!

نمونه گيري

زماني که فقط کلسترول خون مد نظر باشد با گرفتن يکي دو قطره خون از طريق ايجاد خراش کوچک در انگشت نيز مي توان آن را اندازه گيري کرد.
ولي در صورتي که گرفتن خون براي تست کردن ديگر فاکتورهاي خون نيز مورد نياز باشد و خون از طريق وريد گرفته شود از اين طريق نيز مي توان کلسترول خون را اندازه گيري نمود.
بيشترين نگراني که در مورد بالا رفتن ميزان کلسترول خون وجود داشته و دارد خطر بروز حملات قلبي و بيماري هاي قلبي و عروقي است.
همانگونه که ذکر شد حتي افراد عادي که در معرض خطرات و بيماري هاي قلبي نبوده و ورزشکار هم نيستند و استروئيد هم مصرف مي کنند نيز دست کم هر 5 سال يک بار بايد کلسترول خون خود را چک کنند ولي افرادي که مشکوک به داشتن کلسترول خون بالا و مشکوک به ابتلا به بيماري قلبي بوده و يا بدن را با استروئيدها بمباران مي کنند حتما بايد به صورت دوره اي کلستول خون خود را چک کنند.
وقتي که آزمايش خون داديد معمولا نتيجه اي که در برابر کلسترول نوشته مي شود در يکي از سه دسته بندي زير جاي مي گيرد که با تشريح اين سه دسته بندي به راحتي مي توانيد نتيجه آزماي شخون خود را تفسير کنيد:

Desirable

اين کلمه به اين معني است که ميزان کلسترول خون شما در حال طبيعي است.
کلسترول 200 ميلي گرم در دسي ليتر يا 5.18mmol/L قابل قبول بوده نشان دهنده پايين بودن احتمال بروز بيماري هاي قلبي و عروقي است.

Borderline high

در صورتي که کلسترول خون شما بين 200 ميلي گرم در دسي ليتر الي 240 ميلي گرم در دسي ليتر يا بين mmol/L5.18 الي 6.22 mmol/L باشد اخطار بالا بودن کلسترول به شما داده مي شود.
ولي اين حد نيز ريسک بالايي ندارد و مي توان گفت که هنوز به آستانه خطر نرسيده است ولي با اين وجود بايد ميزان مصرف چربي هاي اشباع شده را کم کرده و به فعاليت بدني خود در طول روز نيز بيافزاييد.

High Risk

کساني که کلسترول خون شان بالاي 240 ميلي گرم در دسي ليتر يا بالاي 6.22 mmol/L باشد در معرض خطر شديد بوده و به اصطلاح پزشکي هاي ريسک تلقي مي شوند.
وجود اين کلمه در برابر نتيجه آزمايش ما علامت نگران کننده اي است که هرگز نبايد آن را دست کم بگيريد.

درمان

افرادي که کلسترول خون بالايي دارند در مرحله اول بايد از خوردن مواد غذايي حيواني چرب که حاوي اين ماده است تا جايي که ممکن است خودداري کرده و فعاليت بدني خود را نيز افزايش داده و در صورت لزوم نيز از داروهاي مخصوص کاهنده کلسترول خون استفاده کنند.
براي بررسي تاثير روش هاي درماني نيز بايد آزمايشات دوره اي بررسي ميزان کلسترول خون انجام شود.

چه کساني بايد آزمايش کلسترول بدهند؟

چنين به نظر مي رسد که افراد بيمار بايد کلسترول خون خود را چک کنند ولي حقيقت اين است که افراد بالاي 20 سال بايد به صورت دوره اي با آزمايشات تشخيص طبي کلسترول خون خود را چک کرده و رفتارهاي غذايي و الگوي زندگي خود را بر اين اساس اصلاح کنند.

بهترين راه درمان

آمديم و آزمايش کلسترول داديد و با بالا بودن نيمه شديد و يا شديد اين فاکتور در بدن رو در شديد چه بايد کرد؟ بهترين راه درمان چيست؟
پيش از اينکه به ياد دارو بيافتيد و في الفور براي خود نسخه دارويي دست و پا کنيد ميزان مصرف چربي هاي اشباع شده را تا جايي که ممکن است کم کنيد.

نکته اميدوار کننده

رژيم هاي کم چرب معمولا 8 درصد از ميزان کلسترول خون کم مي کنند!
در صورتي که از استروئيدها استفاده مي کنيد دارو را قطع کرده و يا دست کم از داروهايي که تاثير کمتري بر افزايش کلسترول خون دارند استفاده کنيد.
همزمان با دو راهکار فوق مي توانيد تمرينات و مخصوصا تمرينات هوازي خود را افزايش دهيد.
دارو آخرين تير اين ترکش است که در اغلب موارد متاسفانه اولين راهکار تلقي مي شود.

نکته

در برخي موارد ديده مي شود که کلسترول خون افراد در آزمايشاتي که در زمان هاي مختلف گرفته اند بالا و پايين مي شود بي آنکه افراد رژيمي گرفته باشند و يا براي کاهش کلسترول خون ترفندي به کار بسته باشند.
جالب است بدانيد که تغيير 10 درصدي در ميزان کلسترول خون ثبت شده در آزمايشات خون طبيعي است.
پس بالا رفتن آن را هميشه به فال بد نگيريد و به پايين رفتن بي ترفند و بي دليل آن هم زياد مطمئن نباشيد.

نکته

کاسته شدن از ميزان کلستول خون نيز همانند افزايش کلسترول خون روندي تدريجي و زمان بر است پس در صورتي که با افزايش کلسترول خون رو در رو بوده و در صدد کاهش آن هستيد صبر و حوصله داشته باشيد.

صادق سلامی

هرگونه استفاده محتوايي و هرگونه کپي برداري جزئي و کلي از مطالب اين سايت در نشريات، وبلاگ ها و سايت ها و غيره ممنوع است.