Creatinine

[صادق سلامی]

در ادامه بحث پر طرفداری که در مورد آزمایشات تشخیص طبی و نقش آن در تشخیص و بررسی سلامت و یا بیماری های مختلف داشتیم در این شماره از بحث به کراتینین رسیدیم.

Creat
کراتینین به اختصار در علم پزشکی Creat نیز نوشته و گفته می شود و اگر در جواب آزمایشات خود این کلمه را دیدید بدانید که منظور همان کراتینین بوده است.
از این فاکتور برای سنجیدن وضعیت سلامت و بیماری کلیه ها استفاده می شود و غیر طبیعی بودن اندازه این فاکتور در بدن نیز به معنی بر هم ریختن نگران کننده وضعیت کلیه ها خواهد بود.
در شرایطی که فرد مشکوک به نارسایی های کلیوی باشد و یا بنا به دلایلی در معرض ابتلا به نارسایی های کلیه باشد پزشک درخواست انجام این آزمایش را می کند.
برای سنجیدن این فاکتور نیز نیاز به نمونه خونی خواهد بود که از رگ شما گرفته می شود و با استفاده از 10 سی سی خونی که در آزمایشات روتین خون گرفته می شود این فاکتور را نیز می توان بررسی کرد.
در حقیقت در جریان این آزمایش، میزان کراتینین موجود در خون شما را اندازه گیری می کنند و در برخی موارد در آزمایش ادرار نیز می توان میزان موجود این ماده در ادرار را نیز اندازه گیری کرده مورد بررسی قرار داد.

کراتین
امروزه ماهیت این ماده بر کسی ناشناخته نمانده است و به مدد مقالات متعدد و مکرر و گاه تکراری که مدام در مورد این مکمل و در مورد بارگیری این مکمل در 5 روز اول و در باب اثرات این مکمل هی در نشریات و غیره در شده و گاه بر روی روان آدمی رژه می رود همگان این مکمل و این ماده را به خوبی می شناسند.
این ماده به طور طبیعی در مواد غذایی حیوانی و مخصوصا در گوشت قرمز یافت می شود و نمونه های صناعی آن نیز در قالب مکمل های غذای عرضه می شود.
همانگونه که ذکر شد این ماده به طور طبیعی در بدن نیز به مقدار کم یافت می شود ولی در اغلب موارد ورزشکاران از نمونه های مکملی این ترکیب استفاده کرده و در برخی موارد نیز استفاده های افراطی از این مکمل می کنند.

کراتینین سمی
کراتینین که به عنوان یکی از فاکتورهای سنجش سلامت کلیه مورد بررسی قرار می گیرد در حقیقت از شکسته شدن کراتین موجود در بافت های عضلانی حاصل می شود و به نوعی می توان گفت که برای بدن حکم زباله و ماده سمی را دارد و باید از بدن دفع شود.
امروزه گفته می شود و بر این موضوع نیز گاه تاکید و اصرار می شود که کراتین مکملی پر قدرت و جادویی و غیره است که به مدد تکنولوژی نوین و غیره به بشریت ارزانی شده است ولی در حقیقت کراتین نوعی ماده طبیعی بوده و قسمتی از چرخه ای است که انرژی لازم برای انقباض عضلات شما را فراهم می کند و از سال ها و قرن های دور که انسان به این صورت وجود داشته و زندگی می کرده است در بدن ما ایفای نقش می کرده است.
زمانی که کراتین در عضلات شکسته شده و تولید انرژی می کند کراتینین از آن حاصل می شود و تقریبا تمام کراتینینی که از شکسته شدن کراتین در عضلات حاصل می گردد از طریق کلیه ها از بدن دفع می شود.
در شرایط طبیعی که همه چیز روند عادی خود را طی می کند و میزان شکسته شدن کراتین در عضلات در حد و اندازه طبیعی و نرمال است میزان موجود کراتینین در خون و میزان موجود این ماده در ادرار نیز طبیعی بوده و نرمال خواهد بود ولی ...
ولی توجه داشته باشید که فعالیت های شدید بدنی در طول روز که تمرین با وزنه یکی از این نمونه فعالیت هاست موجب افزایش میزان کراتین شکسته شده در عضلات شده و همین مسئله نیز موجب افزایش کراتینین موجود در خون و ادرار می شود.
این مقاله متعلق به بانک مقالات پایگاه تخصصی پرورش اندام و ورزش های قدرتی به آدرس پاوربیلدینگ دات آی آر powerbuilding.ir می باشد. تمامی این مقالات با اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران، پیشتر در قالب کتاب چاپ و منتشر گردیده است و بدیهی است هر گونه کپی برداری و استفاده کلی و جزئی از این مقالات در کتاب ها، سایت ها، وبلاگ ها، نشریات و غیره بدون اجازه کتبی از مدیر سایت حتی با ذکر منبع نیز ممنوع بوده و افراد خاطی قویاً تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.
بنابراین افزایش محسوس ولی نه چندان چشمگیر این فاکتور در خون را با توجه به این مقدمه تا حدودی می توان طبیعی قلمداد کرد.
ولی با این وجود از این حقیقت نمی توان گذشت زمانی که بدن را به سیل مکمل های کراتینی می بندید با بالا رفتن شدید کراتینین موجود در خون و ادرار و تبعات منفی آن در بدن نیز مواجه خواهید شد.
این در حالی است با انجام آزمایشات این چنینی می توان سطح کراتینین موجود در خون و ادرار را به راحتی سنجید و اقدامات لازم از جمله کم کردن دز کراتین مصرفی در طول روز و غیره را انجام داد.

نکته
میزان کراتینین تولید شده در بدن به وزن فرد، به حجم توده عضلانی، میزان فعالیت وی در طول روز و حتی به تغذیه ای که فرد در طول روز دارد نیز بستگی شدید داشته است.

نکته
به دلیل اینکه معمولا وزن و حجم توده عضلانی و همچنین میزان فعالیت مردان در طول روز تا حدودی بیشتر از زنان است میزان کراتینین موجود در خون و ادرار زنان نیز تا حدودی بیشتر از مردان بوده است.
در مواجه شدن با این مسئله در نتایج آزمایشات خون و ادرار باید طبیعی بودن این مسئله با توجه به تفاوت های زن و مرد را مد نظر داشته باشید.

BUN
تست کراتینین معمولا به همراه تست اوره خون که در نتیجه آزمایشات خون به صورت BUN نوشته می شود درخواست می شود.
حتما می دانید که BUN مخفف کلمات و ترکیب BLOOD UREA NITROGEN بوده است.
این دو فاکتور اگر چه در اغلب موارد در صورتی که فرد مشکوک به نارسایی و مشکلات کلیوی باشد درخواست می شود ولی ارتباط تنگاتنگی با متابولیسم بدن نیز داشته و در این موارد نیز می توان از این تست ها کمک گرفت.
از این رو در آزمایش های روتین و دوره ای که برای کنترل وضعیت جسمی افراد انجام می شود نیز این آزمایش ها را می بینیم.
انجام دوره ای این آزمایشات برای افرادی که اولا از استروئیدها و مخصوصا استروئیدهای مضر بر کلیه ها استفاده کرده و از سوی دیگر با حجم عظیم پروتئین در تغذیه روزانه سر و کار داشته و از مکمل ها و مخصوصا از مکمل های کراتینی و پروتئینی در طول روز استفاده می کنند صد در صد الزامی بوده است ولی باز هم کو گوش شنوا؟!

creatinine clearance
با سنجش و مقایسه میزان کراتینین موجود در ادرار و خون می توان عملکرد کلیه ها را نیز به خوبی سنجید به نحوی که گاه ممکن است کلیه ها به دلیل برخی ناراحتی هایی که در بافت های حساس این ارگان ها بروز می کند از ***** کردن و پالایش کردن کراتینین عاجز می مانند و مقدار این ماده در ادرار کم و در خون بالا می رود.
بالا بودن کراتینین موجود در خون به معنی یکی از موارد زیر است و صد البته در برخی موارد این ناهنجاری در اثر بروز مجموعه از این موارد در بدن رخ می دهد:
ü تخریب رگ های خونی بافت های کلیه ها در مورد پرورش اندام کاران در اغلب موارد در اثر استفاده های افراطی و طولانی مدت از استروئیدها و مخصوصا استروئیدهای حیوانی رخ می دهد و گاه با خونریزی از طریق ادرار و دیده شدن خون در ادرار و تیره شدن رنگ ادرار همراه است و این در حالی است که این مشکل در برخی موارد در اثر عفونت نیز رخ داده است.
ü *** سلول های کلیوی که باز هم در اثر مصرف افراطی و افسار گسیخته و حتی در برخی موارد توام با احتیاط استروئیدهای حیوانی در بین ورزشکاران رشته های قدرتی دیده می شود و این در حالی است که در مواردی که با دوپینگ و داروهای ممنوعه سر و کار نداریم می توان دلایل دیگر را نیز برای این *** و میر محتمل دانست.
ü ناراحتی های پروستات، سنگ کلیه و دیگر مشکلاتی که سیستم و مجاری ادراری را تحت تاثیر قرار می دهد نیز گاه به بر هم خوردن تعادل کراتینین در خون و ادرار می انجامد.
ü کاهش جریان خون به سمت کلیه ها که گاه به دلیل شوک، کم آبی بدن، مشکلات قلبی و عروق، تصلب شرائین و حتی دیابت رخ می دهد نیز به برهم خوردن تعادل کراتینین در بدن ختم می شود.
ü میزان کراتینین موجود در خون همچنینی در برخی موارد در اثر بروز برخی ناهنجاری ها که در بافت عضلانی رخ می دهد نیز دیده شده است.
ü در برخی موارد که بافت های عضلانی در اثر ابتلا به برخی بیماری های نادر و یا در اثر برخی دلایل دیگر تجزیه می شوند نیز میزان کراتینین در خون بالا می رود.

gentamicin
داروهایی همانند aminoglycosides که به عنوان بارزترین نمونه از این دسته می توان به داروی gentamicin اشاره کرد و همچنین داروهای استروئیدی حیوانی مخصوصا بولدنون و ترنبولون استات و پارابولان و امثالهم برای کلیه ها سمی بوده و موجب تخریب بافت های کلیوی شده و میزان کراتینین در خون و ادرار را افزایش می دهند.

Cephalosprins
از دیگر داروهایی که موجب افزایش میزان کراتینین در خون می شوند می توان به دسته داروهای cephalosprins اشاره کرد که داروی cefoxitin شناخته شده ترین داروی این گروه می باشد با این تفاوت که این دسته از داروها موجب تخریب بافت کلیه ها نمی شوند.

نکته
در شرایطی که تمرین روزانه افراد از شدت چندانی برخوردار نیست و حجم توده عضلانی وی نیز تغییر چندانی نکرده است قاعدتا نباید تغییر محسوسی در میزان کراتینین خون و ادرار دیده شود.
ولی در شرایطی که تمرین روزانه شما از شدت بالایی برخوردار بوده و حجم توده عضلانی شما نیز در حد قابل توجهی افزایش یافته است افزایش محسوس ولی در عین حال معقول میزان کراتینین خون و ادرار نیز طبیعی خواهد بود.
معمولا پزشکان که تا بوده با بیماران و یا افراد عادی سر و کار داشته و از روند و چند و چون بدن پرورش اندام کاران اطلاع چندانی ندارند این تغییر محسوس میزان کراتینین موجود در خون و ادرار را به منزله نوعی زنگ خطر تلقی می کنند که با توجه به موارد یاد شده می توان نتیجه گرفت که این چنین نیست.

نکته
میزان کراتینین خون و ادرار بستگی به نوع تغذیه افراد نیز دارد و عموما افرادی که گوشت قرمز زیاد در رژیم روزانه خود دارند و از این ماده غذایی در حد و اندازه های بالا نیز استفاده می کنند میزان کراتینین خون و ادرار آنها حدودا 10 الی 30 درصد بالاتر از دیگر افراد است و این مسئله در تفسیر نتایج آزمایشات خون افراد نیز باید مد نظر قرار داده شود.

یادآوری
یادآوری این مهم را ضروری می دانیم که میزان کراتینین موجود در خون و ادرار افرادی که از کراتین و از مکمل های حاوی کراتین استفاده می کنند نیز بسی بالاتر از این حد و اندازه ها خواهد رفت و درست به همین دلیل نیز:
اولا: استفاده از این دسته از مکمل برای افرادی که از نارسایی کلیه رنج می برند ممنوع است!
در ثانی: افراط در مصرف این دسته از مکمل ها تحت هیچ شرایطی توصیه نمی شود!
مهم تر از این: مصرف این دسته از مکمل ها را باید به صورت دوره ای قطع و وصل کرد و تمدید دوره های مصرف این دسته از مکمل های نیز ممنوع است.

BUN/Creatinine ratio
در برخی موارد پزشک برای تعیین و تشخیص نوع ضایعه ای که رخ داده است نیاز به بررسی نسبت بین کراتینین و BUN پیدا می کند.
نسبت BUN به کراتینین معمولا در بدن افراد سالم و طبیعی بین 10 به 1 الی 20 به 1 بوده است و بر هم خوردن این نسبت در اغلب موارد به معنی مختل شدن جریان خون به سمت کلیه هاست.
از جمله این موارد می توان به مشکلات قلبی و عروقی و صد البته به دهیدراته شدن بدن اشاره کرد.
قابل توجه افرادی که در تمام طول سال و یا دست کم در برخی ماه های سال در رژیم های مهار شدید آب قرار داشته و این رژیم ها را برای کات کردن بدن الزامی می دانند!
رژیم های کم آب و مهار مصرف آب و تشدید دفع آب در مواردی که فرد قرار است بر روی سن رفته و به اجرای نمایش فیگور بپردازد را شاید بتوان قابل توجیه دانست هر چند در این شرایط نیز فشار سنگینی بر کلیه ها و بدن وارد شده و فجایعی در بدن رقم می خورد ولی هرگز نمی توان چنین رژیم هایی را در مورد افرادی پذیرفت که قصد لاغری و کم کردن وزنه برای رسیدن به تناسب اندام معمولی و عادی دارند.
بر هم خوردن این بالانس همچنین ممکن است در شرایطی که در مصرف پروتئین افراط می کنید نیز دیده شود پس به اندازه از پروتئین ها و مکمل ها استفاده کنید و بدن را به سیل پروتئین ها و مکمل های پروتئینی نبندید.

کلام آخر
با توجه به موارد یاد شده که در این مقاله خواندید نگفته پیداست بستن بدن مبتدی ها و حتی پیشرفته به سیل مکمل های پروتئینی و کراتینی که امروزه در پرورش اندام معمول شده است و کم کم و با همه گیر شدن مصرف مکمل ها و با عرضه شدن این دسته از ترکیبات در داروخانه ها استفاده از این ترکیبات در بین عموم مردم نیز در حال شایع شدن است مردود می باشد.
به صرف اینکه کراتین و پودرهای پروتئینی و مکمل های حاوی کراتین که در کنار این ترکیب از دیگر ترکیبات نیز در ساختار آنها استفاده شده است مکمل های غذایی بوده و در دسته ترکیبات مجاز قرار دارند نمی توان افراط در مصرف و مصرف مداوم و لاینقطع در دزهای بالا را پذیرفت.

صادق سلامی

هرگونه استفاده محتوايي و هرگونه کپي برداري جزئي و کلي از مطالب اين سايت در نشريات، وبلاگ ها و سايت ها و غيره ممنوع است.